انعکاس – آب هیرمند به ایران می رسد


در خصوص آزادسازی آب هیرمند و برخی تعاملات ایران و هیئت حاکمه افغانستان در خصوص حقوق آب ایران بر اساس معاهدات 1351، مناقشاتی وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد:

از زمان روی کار آمدن دولت ابراهیم رئیسی، وی جایگاه مهمی را به عنوان نماینده ویژه ریاست جمهوری در امور افغانستان ایجاد کرده و فردی مجرب در عرصه های دیپلماسی و سیاست خارجی را در اداره خود قرار داده است.

حسن کاظمی قمی به عنوان نماینده ویژه رئیس جمهور در امور افغانستان از همان روزهای اول کار خود موضوع حق آبه ایران را مطرح کرد و با سفرهای متعدد به افغانستان و دعوت از طرف مقابل این موضوع را با جدیت دنبال کرد.

در نتیجه این پیگیری ها، از ابتدای سال جاری، هیئت حاکمه افغانستان که از ابتدا بر تامین حق آبه ایران موافقت و تاکید کرده بود، دو بار ایران را پشت بند کمال خان غرق کرده است. موضوعی که می تواند راهی برای تعامل باشد که دو کشور همسایه را یکپارچه کند.

در ابتدای سال اولین مرحله تخلیه آب به ایران از سد کمال خان با حد مطلوب فاصله داشت، تقریباً 4 میلیون متر مکعب از حق آبه ایران، تقریباً 820 میلیون متر مکعب منار.

در آن زمان به دلیل برخی ناهماهنگی ها و عدم کنترل قدرت جدید بر مسائل آب، مقداری از این آب به گودزاره رفت و مردم ایران و افغانستان نتوانستند از آن بهره مند شوند.

اطلاعات مقامات محلی در ولایت نیمروز افغانستان حاکی از آن است که در این مرحله و تاکنون آب به سمت شورزار سرازیر نشده و با سرعت نسبتا خوبی به سمت استان نیمروز افغانستان و سپس ایران در حال حرکت است.

در این مرحله نباید فراموش کرد که حدود 65 درصد از آب رها شده با توجه به موقعیت سد کمال خان برای مصرف مردم جنوب غربی این کشور و حدود 35 درصد به سمت کشورمان سرازیر خواهد شد. میزان خشکسالی رایج در افغانستان، عدم لایروبی آبراه و برخی مشکلات فنی دیگر باید منتظر ماند و دید که در این مرحله چقدر از حق آبه کشورمان محقق می شود.

هیأت حاکمه افغانستان در اوایل سال جاری و به دلیل کمبود آب در تالاب ها با مشکل اساسی به نام ریز ذرات مواجه است که بخش بزرگی از مردم این کشور را درگیر کرده است. خوشبختانه تخلیه آب از سد کمال خان این مشکل را تا حد زیادی حل می کند و مشکل اساسی زیست محیطی را نیز حل می کند.

آنچه از بحث آب میان دو کشور ایران و افغانستان و روند پیگیری این موضوع در یک سال گذشته پس از پایان اشغال افغانستان برمی آید، تعامل، پذیرش متقابل، همکاری های دوجانبه و بهره مندی از دیپلماسی غیررسمی است. و ظرفیت مشترک مردم، منافع مشترک را می توان به خوبی تامین کرد.