ساکنان قفقاز می خواهند به ایران بپیوندند


عهدنامه گلستان در سال 1192 شمسی و عهدنامه ترکمنچای در سال 1206 میلادی امضا شد که بخش بزرگی از ایران را از هم جدا کرد. این قراردادها در نتیجه شکست در جنگ 25 ساله ایران و روسیه منعقد شد و مشخص است که مفاد آنها تحمیل شده و عملاً ایران را تقسیم کرده و هیچکس در ایران موافقت نکرده است. با این معاهدات گنجه، قره باغ، گرجستان، داغستان، ایروان، نخجوان و غیره. حدود 250 هزار کیلومتر مربع از خاک شمال ایران شامل 17 استان قفقاز از ایران جدا شده است.

جالب اینجاست که پس از جنگ جهانی اول و پس از آن که دولت تزاری منحل شد و کشورهای جهان برای کنفرانس صلح پاریس گرد هم آمدند، ساکنان این سرزمین های دوردست با پیام و نامه و تلگراف تمایل خود را برای بازگشت به ایران اعلام کردند. و این بود: «خیلی بعد، در پایان جنگ جهانی اول که کنفرانس صلح پاریس برگزار شد [تلگراف‌هایی] توسط مردم این مناطق به تهران و پاریس ارسال شد. مردم منطقه در تلگراف هایی که به دولت ایران و کنفرانس صلح پاریس ارسال شده بود، خواستار لغو قراردادهای گلستان و ترکمنجای و بازگشت آنها به ایران شدند. نسخه هایی از این تلگراف ها هم در آرشیو وزارت امور خارجه ایران و هم در آرشیو وزارت خارجه بریتانیا در لندن موجود است.

معلوم است که کشورهای پیروز جنگ جهانی دوم و از همه مهمتر انگلیس با این امر مخالفت کردند و تجارت به جایی نرسید.

روایت کتاب «رقابت روس و انگلیس در ایران» نیز درباره این واقعه در استان نخجوان است: «12 تلگراف از مردم نخجوان و دولت‌های محلی و فرمانده ارتش محلی به دولت ایران، شاه، سفیران خارجی. رئیس جمهور آمریکا، انجمن صلح و غیره ایران» آنها می خواستند وارد مبارزه شوند و تاکید کردند که همه جا ایرانی و مسلمان هستند و 92 سال است که به زور از ایران جدا شده اند.

حکومت محلی و موقت نخجوان متشکل از رئیس کاشون کلب علی خان و تنی چند از متنفذین و همه اعضای شورای ملی با امضای فرمانی خود را تابع ایران و نژاد ایرانی اعلام کردند و هیئتی را تعیین و فرستادند. به تبریز و با امضای وکالتنامه ای مبنی بر صلاحیت خود، در نامه ای بسیار پرشور و هیجان انگیز خطاب به ایرانیان، احساس خود را مبنی بر اینکه 92 سال از برادران و خواهران خود دور بوده ایم، خواستار عقب نشینی اجباری خود شدند. الحاق وطن خود به ایران… دولت انگلیس به درخواست مردم نخجوان تصمیم کنفرانس صلح را به تعویق انداخت…

علی بهد بیگ به نمایندگی از طرف دولت ایران از تبریز به نخجوان فرستاده شد. اما در این مورد انگلیسی ها با خود مخالفت کردند و نمی خواستند ایران زمین های از دست رفته را پس بگیرد.