نصیحت آقا محمدخان قاجار به ولیعهدش باباخان


آقا محمدخان، رئیس، بنیان گذار و اولین شاه قاجار بود. وی مدت کوتاهی پادشاه ایران بود گرچه پیش از آن سال ها صرف تحکیم پایه‌های قدرت کرده بود. پس از به قتل رسیدن او در ۲۱ ذی‌الحجه ۱۲۱۱ ه.ق، در نوروز ۱۱۷۷ شمسی، فتحعلی‌شاه به قدرت رسید. نام او را به افتخار جدش فتحعلی قرار دادند اما تا قبل از رسیدن به پادشاهی باباخان خطاب می شد. در ادامه نصیحت آقا محمدخان قاجار به او را می‌خوانیم.

خواجه تاجدار در مملکتداری چه آموخته بود

رعیت چون آسوده گردد در فکر عزل رئیس و ضابط افتد و علی هذا القیاس. چون عموم اهالی ملک را فراغت روی دهد به عمال و حکام تمکین نکنند و در فکرهای دور و دراز درافتند، این گروه فرومایه را باید به خود مشغول کردن که از کار رعیتی و گرفتاری فارغ نگردند؛ و الا کار زراعت و فلاحت نقصان یابد و توفیر در غله و حاصل ضعیف شود وقحط پدیدار آید و لشکری از کار بیفتد و فسادهای عظیم روی دهد و ملک ازمیان برود.
ارباب زراعت و فلاحت باید چنان باشد که هر ده خانه را یک دیگ نباشد تا به جهت طبخ آشی یک روز به عطلت وانتظار بسر برند و الا رعیتی نکنند و نقصان در ملک روی کند.