واکنش ناصرالدین شاه در اولین برخورد با هوادارش!


ناصرالدین شاه قاجار در سومین سفر خود به اروپا از کارخانه ها و مراکز صنعتی بازدید کرد. اگرچه مدتی پیش در اروپا اختراع شد، اما برای اولین بار در آلمان بود که یک فن را در یک کارخانه لوازم الکتریکی دید. شاه قاجار درباره برخورد با این وسیله جدید در سفرنامه خود می نویسد: «کارخانه بسیار گرم بود و بوی قیر و بوهای دیگر می آمد و حرکت می کردیم، همه را دیدیم، احساس کردیم نسیم خنکی می چرخد، باد می وزید، مانند. باد بهشتی در آن گرما و بو آدم را زنده کرد.

تعجب کردیم که باد از کجا می آید. [الکتریسیته: نیروی برق] با سرعت زیاد حرکت می کند و با وزش باد دستگاهی دارد که حرکت چرخ را متوقف می کند، یک بار که بو می دهد و گرما تبدیل به جهنم می شود، دوباره اگر انگشت برای حرکت باقی بماند بهشت ​​می شود.

خوب می دانستم و سرد آنجا ایستادم. باد آنقدر می وزید که سرداری و دامن کلیچ [جامه نیم‌تنه] خوب حرکت کرد. گفتیم اگر می توانند یکی از این چرخ ها را بسازند برای ما در سیمان تهران ارسال کنند. [سیمون: صاحب کارخانه] گفت: می سازم و می فرستم.

مداح خصوصی ناصرالدین شاه سرانجام اندکی پس از بازگشت از سفر فرانسه وارد ایران شد. این پنکه در کاخ گلستان تاسیسات برق نصب شده است. سپس چهار طرفدار دیگر برای استفاده در قصر و حرمسرا سفارش داده شدند. حدود 50 سال طول کشید تا مردم عادی از پنکه استفاده کنند. از سال 1320 به تدریج شبکه برق در شهرهای بزرگ ایران توسعه یافت و مردم عادی نیز در منازل خود پنکه نصب کردند. از دهه 40 که دیگر پنکه در ایران تولید نمی شد و تبدیل به یک ماده داخلی شد، تا سال ها تنها راه خنک سازی خانه ها بود.